Tanım

Varikosel Nedir?

Varikosel, testisleri drene eden skrotal venöz pampiniform pleksusun anormal dilatasyonu ve genişlemesidir. Basit bir deyişle, testis etrafındaki toplardamarlarda oluşan varislerdir — tıpkı bacaklarda görülen varisler gibi.

Genellikle ağrısız seyreder ancak klinik olarak son derece önemlidir. Çünkü varikosel; anormal semen analizi, düşük sperm sayısı, azalmış sperm hareketliliği ve bozulmuş sperm morfolojisinin en sık tanımlanan nedenidir.

Varikoselin en önemli klinik önemi, erkek infertilitesinin en sık düzeltilebilir nedeni olmasıdır.

Varikosellerin %80-90'ı sol tarafta görülür. Bunun nedeni sol testiküler venin daha uzun olması ve sol renal vene dik açıyla girmesidir. Bilateral varikosel oranı %30-40'tır.

%15 Genel Erkek Popülasyon

%35 Primer İnfertilite

%80 Sol Tarafta Görülme

%50-80 Sekonder İnfertilite

Belirtiler

Belirtiler ve Tanı

Varikosel çoğunlukla belirti vermez. Ancak aşağıdaki semptomlar varikoseli düşündürebilir.

Skrotumda Dolgunluk Hissi

Skrotumda (testis torbası) dolgunluk veya ağırlık hissi, özellikle uzun süre ayakta kaldıktan sonra belirginleşir.

Künt Ağrı

Testiste veya kasıkta künt, sızlayan bir ağrı hissedilebilir. Ağrı gün sonunda veya fiziksel aktivite sonrasında artabilir.

Gözle Görülür Şişlik

İleri evrelerde skrotumda gözle görülür genişlemiş damarlar fark edilebilir. "Solucan torbası" olarak tarif edilir.

Testis Küçülmesi

Etkilenen taraftaki testis karşı tarafa göre küçülebilir (testiküler atrofi). Spermatogenez bozulabilir.

İnfertilite

Birçok erkek varikoseli fark etmez ve infertilite araştırması sırasında tanı konulur. Sperm kalitesi etkilenebilir.

Skrotal Hipertermi

Varikosel, skrotal sıcaklığı artırarak spermatogenezi olumsuz etkiler. Bu, varikoselin en kabul görmüş patofizyolojik mekanizmasıdır.

Fizik Muayene

Hasta ayakta iken Valsalva manevrası ile skrotum palpe edilir. Klinik sınıflandırmanın temel yöntemidir.

Renkli Doppler Ultrasonografi

Altın standart görüntüleme yöntemidir. Ven çapı ölçümü, reflü varlığı ve testiküler volüm değerlendirilir.

Semen Analizi (Spermiogram)

Sperm sayısı, hareketliliği ve morfolojisi değerlendirilir. Tedavi kararında önemli rol oynar.

Sınıflandırma

Klinik Derecelendirme

Dubin-Amelar klinik sınıflandırma sistemi (1970) — Fizik muayeneye dayalı en yaygın kullanılan sınıflandırma

Grade I

Sadece Valsalva manevrası ile palpe edilir

Hasta ayakta iken ıkınma sırasında hissedilir

İstirahat halinde palpe edilemez

Gözle görülmez

Grade II

Valsalva olmadan palpe edilir ama görülmez

Hasta ayakta iken kolayca hissedilir

Valsalva manevrası gerekmez

Çıplak gözle görülmez

III

Grade III

Çıplak gözle görülür, belirgin genişlemiş venler

Skrotumda belirgin şişlik görülür

"Solucan torbası" görünümü

Muayenesiz bile fark edilebilir

Tedavi

Tedavi Yöntemleri

Varikosel tedavisinde çeşitli cerrahi ve girişimsel yöntemler uygulanmaktadır. Mikrocerrahi varikoselektomi altın standart tedavi yöntemidir.

Mikrocerrahi Varikoselektomi

Cerrahi mikroskop altında (6-25x büyütme) subinguinal veya inguinal yaklaşımla yapılır. Arter, lenfatikler ve vas deferens korunurken tüm dilate venler bağlanır.

Nüks oranı: %1.05 (en düşük)

Hidrosel oranı: %0.44 (en düşük)

Spontan gebelik: %33-44

Ameliyat süresi: 45-60 dk

Laparoskopik Varikoselektomi

Retroperitoneal yaklaşıma benzer şekilde laparoskopik olarak gerçekleştirilir. Bilateral varikoselde tek portla her iki taraf tedavi edilebilir.

Nüks oranı: %3-7

Hidrosel oranı: %3-12

Spontan gebelik: ~%37

Ameliyat süresi: 15-22 dk

Perkütan Embolizasyon

Femoral veya juguler ven yoluyla kateterizasyon ile floroskopi eşliğinde spermatik vene koil veya sklerozan madde yerleştirilir. Günübirlik işlemdir.

Nüks oranı: ~%13

Teknik başarı: %86-100

İyileşme: 24 saat normal aktivite

İşlem süresi: 30-120 dk

Tedavi Yöntemleri Karşılaştırması

Teknik	Nüks	Hidrosel	Spontan Gebelik	Ameliyat Süresi	Değerlendirme
Mikrocerrahi (Subinguinal)	%1.05	%0.44	%33-44	55-60 dk	Altın Standart
Mikrocerrahi (İnguinal)	%1-2	%1-2	%33-44	45-55 dk	Çok İyi
Laparoskopik	%3-7	%3-12	~%37	15-22 dk	İyi
Retroperitoneal (Palomo)	%5-15	%3-33	%26-37	20-30 dk	Orta
İnguinal (Ivanissevich)	%3-13	%3-12	%26-37	25-35 dk	Orta
Embolizasyon	~%13	Düşük	Cerrahiye benzer	30-120 dk	İyi

Uzman Doktor

Op.Dr. Niyazi Umut Özdemir

Üroloji Uzmanı

Op.Dr. Niyazi Umut Özdemir, üroloji alanında uzmanlaşmış, özellikle erkek infertilitesi ve mikrocerrahi varikoselektomi konusunda deneyimli bir üroloji uzmanıdır.

Hastalarına kanıta dayalı, güncel kılavuzlara uygun tedavi yaklaşımları sunar. AUA/ASRM ve EAU kılavuzları doğrultusunda kişiye özel tedavi planları oluşturur.

Mikrocerrahi Deneyimi

Üroloji Uzmanlığı

Kanıta Dayalı Tıp

Hasta Odaklı Yaklaşım

SSS

Sıkça Sorulan Sorular

Varikosel hakkında en çok merak edilen soruların yanıtları

Varikosel genellikle hayatı tehdit eden bir durum değildir. Ancak tedavi edilmezse sperm kalitesini olumsuz etkileyebilir, testiküler atrofiye neden olabilir ve infertiliteye yol açabilir. Ayrıca testosteron seviyelerini düşürebilir. Bu nedenle özellikle çocuk sahibi olmak isteyen erkeklerde tedavi önerilmektedir.

Mikrocerrahi varikoselektomi sonrası genellikle 1-2 hafta içinde normal aktivitelere dönülebilir. İlk birkaç gün hafif ağrı ve şişlik olabilir. Ağır fiziksel aktivitelerden 2-4 hafta kaçınılmalıdır. Spermiogram kontrolü genellikle 3-6 ay sonra yapılır. Sperm parametrelerinde iyileşme ameliyattan 3-6 ay sonra başlar.

AUA/ASRM kılavuzlarına göre; palpabl (fizik muayenede hissedilen) varikosel + infertilite + anormal semen parametreleri olan erkeklerde varikoselektomi düşünülmelidir. Subklinik (yalnızca ultrasonla tespit edilen) varikosellerde cerrahi önerilmez. Ayrıca persistan skrotal ağrı ve adölesanlarda testiküler atrofi de tedavi endikasyonlarıdır.

Çalışmalar, varikosel tamiri sonrası semen parametrelerinde %60-80 oranında iyileşme olduğunu göstermektedir. Sperm sayısında ortalama 8.88 milyon/mL artış, total sperm motilitesinde %6.08 ve normal sperm formlarında %6.44 iyileşme bildirilmiştir. Agarwal ve arkadaşlarının (2023) yaptığı şimdiye kadarki en büyük meta-analiz, tüm konvansiyonel semen parametrelerinde anlamlı iyileşme saptamıştır.

Mikrocerrahi varikoselektomi "altın standart" olarak kabul edilir çünkü: en düşük nüks oranına (%1.05), en düşük hidrosel oranına (%0.44) sahiptir. Cerrahi mikroskop sayesinde arter, lenfatikler ve vas deferens güvenle korunur. %33-44 spontan gebelik oranı sağlanır. Testosteron seviyelerinde ortalama ~100 ng/dL artış gözlenir.

Mikrocerrahi varikoselektomi sonrası spontan gebelik oranı %33-44 arasındadır. Bu oran, tedavisiz gözlem grubundaki %14-19'a göre anlamlı şekilde yüksektir. Cochrane derlemesi de varikosel tedavisinin spontan gebelik oranlarını anlamlı artırdığını doğrulamıştır (OR 1.47).

Mikrocerrahi varikoselektomi lokal veya genel anestezi altında yapılır, ameliyat sırasında ağrı hissedilmez. Subinguinal yaklaşımda fasyal katman açılmaz, bu nedenle iyileşme daha hızlı ve daha az ağrılıdır. Ameliyat sonrası hafif ağrı ve rahatsızlık hissi olabilir ancak genellikle basit ağrı kesicilerle kontrol altına alınır. Varolan skrotal ağrının çözülme oranı %50-90'dır.

Evet, varikosel testosteron seviyelerini olumsuz etkileyebilir. Yapılan çalışmalar, varikosel tamiri sonrası hastaların yaklaşık %70'inde testosteron seviyelerinin arttığını ve ortalama ~100 ng/dL artış gözlendiğini göstermektedir. Bu durum, varikoselin hipotalamo-hipofizer-gonadal aksı etkileyebildiğini gösterir.

Varikosel pubertede (ergenlikte) gelişmeye başlar. 11-14 yaş arasında %7.8, 15-19 yaş arasında %14.1 prevalansa ulaşır. Her dekadda yaklaşık %10 artış gösterir. 30-39 yaş: %18, 40-49 yaş: %24, 50-59 yaş: %33, 60-69 yaş: %42 oranında görülür. Birinci derece akrabalarda varikosel öyküsü olan kişilerde risk 8 kata kadar artar.

Her iki yöntemin de avantaj ve dezavantajları bulunur. Embolizasyon minimal invaziv bir yöntemdir ve günübirlik yapılabilir. Ancak nüks oranı (~%13) mikrocerrahiye (%1.05) göre daha yüksektir ve spermatik vene erişim başarısızlığı %8-30 arasında değişir. Radyasyon maruziyeti söz konusudur. Mikrocerrahi varikoselektomi en düşük komplikasyon oranlarına sahip altın standart yöntemdir. Doktorunuz sizin için en uygun tedavi yöntemini belirleyecektir.

Varikosel Nedir?

Mikrocerrahi Tedavi ile Yüksek Başarı

Varikosel Nedir?

Belirtiler ve Tanı

Skrotumda Dolgunluk Hissi

Künt Ağrı

Gözle Görülür Şişlik

Testis Küçülmesi

İnfertilite

Skrotal Hipertermi

Fizik Muayene

Renkli Doppler Ultrasonografi

Semen Analizi (Spermiogram)

Klinik Derecelendirme

Tedavi Yöntemleri

Mikrocerrahi Varikoselektomi

Laparoskopik Varikoselektomi

Perkütan Embolizasyon

Tedavi Yöntemleri Karşılaştırması

Op.Dr. Niyazi Umut Özdemir

Sıkça Sorulan Sorular

Rakamlarla Varikosel Tedavisi

Randevu Al

İletişim Bilgileri

Op.Dr. Niyazi Umut Özdemir

Web Sitesi

Telefon

Adres

Randevu Formu